quinta-feira, 12 de julho de 2007

L’oulibeirica scalfada



Habie ua oulibeirica mui mimosa, que daba uas azeitunas mui redundicas, i l duonho gustaba muito deilha. Lhougo de pequenica, quando mais parecie un galhico cun meia dúzia de fuolhas, fizo-le un paredon al redror i eilha creciu cumo an riba dun altar. Gustaba de mirar l mundo d’anriba l sou altar, beilaba quando l’aire le fazie cuçquinhas puls galhos al parriba i solo tenie pena de nun poder ir atrás las paixarinas que passában por eilha cumo ua cinta de la bielha de mil quelores.

L’oulibeirica fui medrando i daprendendo todo l que podie: sabie que cada staçon de l anho ye galana a la sue maneira, que cada cousa ten l sou tiempo i hai que asperar que la frolica naça i arrame l sou oulor tan fino que mal se sinte, que l’azeitunica creça até quedar negra i relhamposa cumo las nuites strelhadas.

L duonho podaba-la cun muito geitico, scababa-la na primabera i regaba-la quando l rechinadeiro de l berano fazie agostar ls montes al redror. Quando benie l tiempo de apanhar las azeitunas, an beç de la barear, ripaba-la sin apertar muito la mano pa nun struncar nanhun galhico i nun arrincar muita fuolha. Apuis, quando l azeite ampeçaba a salir de las azeitunas, era tan amarielho que parecie l sol a nacer.

Un die, bieno ua airaçada que le cobrou un galho. Las outras oulibeiras al redror rien-se deilha porque quedou assi scalfada dun lhado. L’oulibeirica ampeçou a quedar triste, las fuolhas ouxadas, ls galhos sengos i sin fuorça para assegurar las azeitunas. L duonho yá nun sabie l quei habie de fazer.

Passou muito tiempo i l’oulibeirica nun habie modo de arribar. Até que un die ampeçou a sentir uas cuçquinhas a la punta de baixo de l tuoro. Cuidou que era ua paixarina, mas debelgou-se i nun biu un germo. Las cuçquinhas éran cada beç mais, acabando por se afazer a eilhas.

Fui mui friu aquel eimbierno. Yá nun habie carambina, mas l'oulibeirica inda nun sentie l’ougadielha a correr-le pul tuoro i puls galhos. Era assi que passaba l renhon de l eimbierno, a drumir i culas raízes angaranhidas i bien spetadas para aguantar las airaçadas.

Ua purmanhana, yá l sol iba alto, spertou cun un rugido defrente que l aire fazie al passá-le pulas fuolhas. Mirou-se toda i nun biu amboras. Eilha nun gustaba de se mirar pa l lhado d’adonde staba scalfada. Mas la curjidade era tan grande que tamien por alhá passou ls uolhos de las fuolhas. Nien querie acraditar ne l que bie: ua folhica dun berde azeituna staba agarrada a un gromo i rie-se par’eilha. Era primabera.

L duonho yá muito tiempo que nun iba a ber la sue oulibeirica. Asperou que abançara la primabera i un die, mui triste, agarrou ua sierra i un açadon para la botar abaixo. Assi, aqueilha malina amarielha nunca la iba a deixar crecer i dar outra beç azeitunas. Anton, treminou a arrincá-la, fazer ua gábia bien fonda i poner outra oulibeira de staca, que yá tenie an casa al modo. Mas quando chegou alhá, l’oulibeirica staba fresca i relhamposa cumo se nunca tubira malina nanhue. Mirou-le pa l tuoro i dixo mui admirado:

- Mira, naciu-le ua polha a l’oulibeirica! Se calha ye por esso que stá outra beç tan mimosa...

Quedou tan cuntento que se abraçou a la sue oulibeirica i fui-se ambora para casa sin l’arrincar.

Cula calor de berano, l gromo botou-se a crecer, a crecer, a crecer, sien parar. Quando abanaba cul aire yá le fazie fiestas a l’oulibeirica pul tuoro arriba. I nun parou de crecer até acabar d’anchir l lhado adonde l’oulibeirica staba scalfada.

Dende palantre naide tornou a fazer caçuada deilha. L’oulibeirica, agora, até tenie bergonha de quaije que se haber deixado morrer solo por las outras faláren mal deilha. Daprendiu que nun desistir de bibir ye l melhor modo de resolber todos ls porblemas. Tenemos fuorças andrento que percisamos de saber sacar. Nien que haia que sufrir i asperar muito tiempo.


Fracisco Niebro

quarta-feira, 11 de julho de 2007

Abinturas de Facanito (02)



A Saber de Facanito

Rosica mal acunhou uolho naqueilha nuite, a pensar ne l sou nuobo amigo. Na scuola tamien nun era capaç de pensar noutra cousa i nun staba cun atento a la liçon. Nun paraba de screbir ne l caderno. La pursora achou que algo nun staba bien pus Rosica era mui biba i faladeira, siempre pronta a respunder a todas las preguntas. Fui-se a tener a la carteira de deilha, mas Rosica, quando biu benir la pursora, fechou l caderno.
- Rosica, amostra alhá l que stabas a screbir ne l caderno!?
Rosica staba culs cotobielhos an riba l caderno i tenie l queixo stribado nas manos, mas la porsora alhá le cunseguiu sacar l caderno. Tenie yá dues fuolhas chenas de més, todos apegados uns als outros.
- Rosica, beio que gustas muito de la letra m!, dixo-le la porsora.
- Gusto deilhes assi seguidos porque parécen ua carreira de brugos apegados uns als outros.
- Deixa alhá l m an paç i mira a ber se stás cun atento.
Ls sous cumpanheiros rírun-se, mas Rosica nun gustou nada. Mal apenas la scuola acabou, botou-se a correr para casa i fui dreita al cumputador. Assi que quedou lhigado, chamou lhougo la letra m i dixo, sin asperar que eilha aparecira na pantalha:
- Oulá, Facanito!
Mas l m nun se mexie. Parecie ua letra muorta, sin bida. Anton, tornou a chamar:
- Facanito!, mas nada, la letra nun dezie nin ai, nin ui!
Rosica ampeçou a pensar que l sou amigo se habie ido ambora por eilha quaije haber çcobierto l sou segredo na scuola. Yá culas lhágrimas a beilar ne ls uolhos, ampeçou a chamar pulas letras todas, uas atrás las outras i sin mirar para eilhas. Quando chamou l f, las letras ampeçórun-se todas mexer para un lhado i para outro. Apuis, fazírun ua ruodra i ne l meio apareciu l f a fungar, cula cabecica cumo un gato:
- fffffffffffffffffffffffffffffffffffffffffffffff!
- Ye Facanito!, dixo Rosica nun grito.
- Oulá Rosica, anganhei-te outra beç!
- Assi nun gusto, i quedo triste.
- You chamo-me Facanito i gusto de meter facanitos als mius amigos.
- L que ye meter facanitos?
- Ye picá-los, pregá-le partidas a ber se eilhes se anrábian un cachico. Cumo stou siempre eiqui fechado, tamien tengo que m’adbertir.
- Anton tu nun sós un m?
- Nó, sou la letra que you quejir i tu ye que tenes de adebinar. Quanto tu yá stubires a quedar cun facanitos ye que you apareço. Nun ten grácia?
- Assi, tengo de jogar siempre L Jogo de las Letras.
- Deiqui palantre bás-le a poner outro nome: A Saber de Facanito.
- Anton bamos a jogar A Saber de Facanito?
- Bamos.
Rosica ampeçou a chamar las letras ua por ua, mas sin ampeçar pul percípio, a ber se çcubrie mais debrebe a Facanito. Chamou l d, l g, l t, l q, l h. Quando l h apareciu na pantalha, alhá staba Facanito sentado cumo se fura ua cadeirica.
- Agarrei-te! diç Rosica.
- Rosica! Rosica! oube-se chamar de la rue.
- Ye la mie amiga Ana, que yá sanou. Tenes que te scunder.
- Ah, que pena, agora ye que ampeçaba a ser adebertido! dixo Facanito.
- Até manhana!
- Até manhana!
Rosica fui-le a abrir la puorta a Ana i esta preguntou-le:
- Cun quien stabas a falar?
- Cun naide... Staba a falar culas letras ne l cumputador.
- Ls boubicos ye que fálan eilhes solos, dixo-me mie mai. Las letras nun fálan.
- Fálan, fálan! I bai-te ambora de mie casa que yá nun gusto de jogar cuntigo.
Ana saliu a chorar i Rosica quedou tamien mui triste. Por bias dun amigo nun podie perder ls outros. Nun staba cierto, porque ls amigos son mui amportantes i quantos mais melhor.
Rosica quedaba agora cun un porblema para resolber. Facanito, se era amigo deilha, tenie que l’ajudar.

Fracisco Niebro

terça-feira, 10 de julho de 2007

L balor de las cousas


Nua pequeinha aldé que quedaba a la punta de riba dun cabeço mui alto, moraba ua tie que gustaba muito de sal. L doutor yá le habie dezido que l quemido cun muito sal le fazie mal a la salude. Mas eilha nun s’amportaba. I to ls dies, l home deilha abaixaba l camino até la cidade i tornaba-lo a chubir cun ua saca acoquelhada de sal, pus nun habie carros i eilhes nun tenien, al menos, ua burrica pa l traier. L camino tenie uas costielhas mui de lhadeira i cun muito arressaio i l tiu chegaba a casa a sudar i siempre derriado.

Mal el chegaba, la mulhier lhougo se ponie a dá-le sal a las bezinas i a botar muito sal ne l quemido. L home deilha bien le dezie que l sal le custaba muito a traier, mas eilha nun s’amportaba. I alhá tenie l home de tornar to ls dies a la cidade a cumprar sal, abaixar la lhadeira i andar a las buoltas puls remissacos. Na buolta para casa inda era pior pus tenie que chubir cula saca chenica de sal.

Un die l home benie tan cansado que nin fui capaç de chegar a casa. Deixou la saca chena al meio de la costielha mas, cumo chobiu to la nuite, l sal derretiu-se todo. A soutordie, quando fui a saber de l sal, achou la saca sien nada.

A cada die, l home andaba mais alancado. Até que quedou de cama i yá nun era capaz de poder cula saca chena de sal. Cumo la mulhier gustaba muito de sal, alhá tubo eilha que ir a saber del a la cidade. Quando benie a chubir la costielha, dezie alhá cun eilha mesma:

- Bien rezon tenie l miu home. Se you soubira que custaba tanto a traier la saca chena, nun habie de comer tanto sal. D’agora an delantre bou-me a fazer l quemido solo cun ua arenica de sal i apuis la saca bai-me a durar pa to l anho. Cun menos sal passarei a andar melhor de la salude, respeitando l que me diç l doutor.

Quando chegou a l’aldé, la tie staba tan cansada que mal podie andar. Antrou an casa, guardou l sal nun sítio seco i stiraçou-se na cama a çcansar.

A soutordie, benírun las bezinas a pedi-le sal, cumo tenien la questume de fazer. Eilha, anton, dixo-le assi:

- Nun bos bou a dar mais sal. Quien l quejir, ten que ir a saber del. Cada ua bai a ber cumo ye custoso tener sal. Se fura l miu home que l houbira traído, inda bos podie dar para un uobo, mas de l que you trouxe nien para un uolho bos dou.

Las bezinas fúrun-se ambora mui tristes i a falar mal de l’outra bezina. Cumo nun éran capazes de bibir sien sal, alhá se fúrun, ua de cada beç, a la cidade. Quando benien a la punta de riba de la costielha, stában tan cansadas que yá quaijeque nun aguantában cula saca chena. Mal chegában a casa tenien de quedar trés dies a çcansar.

Quando to las pessonas spurmentórun cumo era custoso traier l sal, passórun-le a dar muito balor i a gastar mui pouquito de cada beç. Quando ua percisaba l’outra lhougo l’ amprestaba ua ambuça del, mas apuis tornaba-se-lo a dar. I dezien uas pa las outras:

- L sal agora parece que sabe melhor do que datrás!

- Àcerta! A las bezes, l que ye demais tamien ye moléstia.

Agora, l doutor, quando benie a l’aldé, quedaba mui cuntento porque yá nun habie tanto mal para sanar i tenie menos trabalho.


Fracisco Niebro

[adaptado de la tradiçon oural]


segunda-feira, 9 de julho de 2007

L amargor de ls antramoços



Cunta-se que quando l Menino Jasus naciu, Harodes querie-lo matar. El tenie miedo de perder l sou reinado pus ls Reis Magos le dezírun que esse menino era l rei.
Fugindo d’Harodes, San Jesé, Nuossa Senhora i l Menino Jasus scapórun-se de nuite pa l Eigito, an beç de tornáren pa la sue tierra, chamada Nazaré. Ne l Eigito ls homes que Harodes mandara pa ls matar nun los acharien. I por alhá se quedórun até la muorte de Harodes, cunsante las ordes dun anjo que le apareciu a San Jesé.
L Eigito era loinge, mui loinge de Belen, cidade adonde l Menino Jasus habie nacido. Cumo íban a chegar alhá? L Menino Jasus era inda mui pequerrico, cumo todos ls ninos acabados de nacer. San Jesé alhebantou-se de nuite i fui-se a tener cun un pastor que tenie un tagalhico d’oubeilhas i ua burrica para lhebar a cabalho ls cordeiricos quando éran pequeinhos. San Jesé coincie-lo porque, cun outros pastores, le fura a ouferecer un cordeirico al Menino Jasus na nuite an que el naciu.
- Á pastor, amprestais-me la buossa burrica por uns dies?, pediu-le San Jesé.
- I para que quereis la mie burrica?, preguntou-le l pastor.
- Apareciu-me un anjo i dixo-me pa me scapar pa l Eigito porque l rei Harodes quier matar al Menino Jasus.
- Esse Harodes ye mais malo que las queluobras. Lhebai la burrica i scapai-bos debrebe.
L pastor fui-se a buscar la burrica i yá San Jesé la lhebaba pula rede, quando le gritou:
- Ah tiu Jesé, asperai ende. Tenemos de achar un modo de Harodes nun bos achar. Ora, se el fur atrás de las pisagadas de la burrica nistante bos acha.
- I cumo bamos a fazer?
- Yá sei, dixo-le l pastor. Bamos a poner las ferraduras de la burra al para trás. Assi, quando ls guardas de Harodes seguíren de l rastro de la burrica, an beç d’íren atrás de bós, ban pa l outro lhado i nun son capazes de bos agarrar.
L pastor alhá puso las ferraduras de la burrica al para trás. San Jesé botou ua manta fofica anriba la burrica, pus nun tenie albarda, i Nuossa Senhora chubiu-se anriba cul Menino Jasus al cuolho.
La nuite staba scura cumo l miedo i nin un germo s’oubie. Puls caminos yá andában ls guardas de Harodes a saber deilhes, para matar l Menino. San Jesé, an beç de ir pul camino, lhebaba la burra de rede pul meio de las tierras d’arada. Tenien que ir cun muito cuidado para nun fazéren rugido nanhun. Apuis de andáren un cacho grande, ampeçórun a oubir:
- Cherraç, cherreç, cherriç, cherroç, cherruç...
Nuossa Senhora apertou l Menino al cuolho i preguntou-le a San Jesé:
- L que será?
San Jesé agarrou ua dessas cousicas que fazien rugido i lhougo biu que éran antramoços. Rindo-se, dixo-le a Nuossa Senhora:
- Son antramoços secos, nun tengas miedo.
- Mas ls guardas d’Harodes puoden oubir l rugido...
Nesto l Menino Jasus spertou cun aquel rugido i ampeçou a chorar. San Jesé quedou cun tanto miedo que ls guardas oubíran l Menino a chorar que le dixo als antramoços:
- Deiqui palantre ides a quedar amargosos porque spertestes l miu Menino i l fazistes chorar. I inda porriba bos ponistes a fazer un rugido capaç de l oubíren ls guardas de Harodes.
I assi fui. Dende para cá, ls antramoços quedórun amargosos. Antes de los comer hai que los cozer nun caldeiron bien grande i meté-los de molho n’auga por algues dies. Tantos dies cumo aqueilhes que San Jesé, Nuossa Senhora i l Menino Jasus tardórun a chegar al Eigito. Solo apuis ye que ls antramoços déixan de ser amargosos i se puoden comer. I son bien buonos para comer nas fiestas, nun patente dun casamiento ou culs amigos.

Fracisco Niebro
[cuonta adaptada de la tradiçon oural]

domingo, 8 de julho de 2007

Abinturas de Facanito (01)

Ampeça-se cun cuontas mirandesas oureginales que son deregidas als ninos, assi deixando clara l'amportança que las cuontas ténen para eilhes, yá que son eilhes l mais amportante pa la lhéngua mirandesa.


L segredo de Rosica

Rosica andaba chena de proua cul cumputador que ls pais le habien ouferecido pu ls sous anhos.

Yá sou bien grande, pensaba. I nun tengo de armar mais antrequidéncias cun miu armano por ir pa l cumputador del.

Agarraba l rato cumo quien fai fiestas i iba çcubrindo todo l que l cumputador tenie andrento, cumo se fura un palácio cun muito quarto, salas, jardins. Até tenie ua puorta que daba pa l mundo, que le cháman anternete. Tanta cousa guapa que eilha podie ber i daprender sien salir de l sou quarto i sien deixar la sue monhecra preferida, que la puso bien porriba la pantalha, ls uolhos bien abiertos a mirar par’eilha. Mas l que Rosica mais gustaba era de jogar L Jogo de las Letras, ambentado por eilha. Era assi. Cerraba ls uolhos i iba chamando las letras, ua por ua:

- A, adonde stá?

Apuis, sin abrir ls uolhos, sticaba l dedico fura-bolhos, abaixaba debarico até sentir l botonico de la letra i... zás,

- Agarrei-te!

I miraba pa la pantalha a ber l feitiu de la letra. Apuis tornaba a fechar ls uolhos, daba ua risadica cula boca fechada i sentie las rosas de la cara quaijeque a topá-le nas narizes. Iba ampalpando l teclado até tener l fura-bolhos mesmo an riba l boton de l B. Anton, carregaba, dezindo:

- B, oularé!

I alhá staba l B culas sues dues barrigas.

- C, ué!

Cuntinaba culas letras todas até chegar a la fin de l ABC. Apuis, mudaba l feitiu de las letras i tornába-las a chamar ua por ua, mas agora salteadas.

A las bezes, la sue amiga Ana benie a jogar cun eilha i dambas a dues passában un cacho de la tarde a ber quien era capaç de chamar las letras todas sien se anganhar.

Ua tarde, staba Rosica a jogar, eilha sola, L Jogo de las Letras. Staba triste porque la sue amiga Ana achou-se mala i nun podie benir a jogar cun eilha. Assi, até L Jogo de las Letras perdie la grácia. Desta beç, yá nien le daba la gana de mirar pa la pantalha. Apuis de haber chamado la letra m, iba-se a alhebantar i pareciu-le ber ua cousa a andar pula pantalha al palantre. Era um m que andaba, cumo se fura un brugo:

- mmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmm

Quando l m iba a meio de la pantalha, ampeçou a falar mui baixico:

- mé mé mé mé mé mé mé mé mé mé mé mé mé.

Rosica nien querie acraditar. Dou-le gana de boziar pula mai mas, quando iba a abrir la boca, l m parou de andar, bolbiu-se para eilha, alhebantou ua pierna i dixo cua ua boç mui serena:

- Xiu! Deixa-te star!

Mal apenas acabou de falar, ampeçou a beilar pula pantalha toda, purmeiro an riba dua pierna, apuis doutra, apuis patinando i dando saltos cumo quien faç trites. Era tan adbertido que Rosica nun tiraba ls uolhos del i ampeçou-le a dar la risa. A cierta altura l m deixou-se caier i quedou dreito cumo ua lhinha.

- Stou cansado! Stou cun falta de prática, pus yá muito tiempo que naide me deixaba beilar assi na pantalha.

Rosica cuntinaba calhada, sin tirar ls uolhos del.

- Cumo te chamas?

- Chamo-me Rosica. I tu, chamas-te Mé?

- Ah!Ah! Ah! Ah! Ah!

- Porque te stás a rir?

El trocie-se tanto cula risa que tamien Rosica s’ampeçou a rir.

- Anganhei-te bien! You pareço um m mas nun sou un m. Cháman-me Facanito.

- Nunca oubi un nome assi!

- Rosica, bamos a tomar banho, que son horas. Era la mai a chamar.

- Sconde-me debrebe, zlhiga l cumputador i nun digas a naide que me biste. Manhana tornas a tener cumigo. Pormetes guardar este segredo solo para nós?

- Pormeto, respundiu Rosica anquanto zlhigaba l cumputador.

- Até manhana!

- Até manhana! Yá stou a ir, dixo Rosica pa la mai, anquanto abanaba la manica a dezir adius a Facanito.

Fracisco Niebro


Checharra

Ne ls cien anhos de la nacéncia de Miguel Torga, la nuossa houmenaige a un grande cuntador de cuontas.



Ye custoso. Esto d’ampeçar nun muradal, i solo parar na carapota dun castanheiro, dá que cuntar. Hai que andar un lhargo camino. Semiente, brugo, capielho... Todas las staçones de l ingre calbairo de l’ourganizaçon. Animada pul sprito de la bida, la matéria percisa de la calor dun bientre. Antes dessa íntema quemunhon, desse lhimbo purficador, nun poderá tener forma acabada. Ye custoso. Mas la lei natural nun perdona. Eisige cuncéncia de cosmos antes de la cuncéncia de ser. La calor dá ne l uobo. Calece-lo i amadura-lo. La casca scacha-se. Apuis... Á, apuis ye esse abaixar a la ceçon, essa eijistença amorfa, nien semiente, nien bicho, nien cousa que figura tenga. Lhargos dies assi. Até que, al fin, an cada sprança de pierna nace ua pierna, i cada gana de claridade ye premiada cun dous uolhos arregalados. Crece tamien ua boca adonde la fame la quier, i sálen las alas que l suonho deseia....

Ye custoso, mas bai. Çque haba coraige andrento de nós, todo se cunsigue. Até fazer parte de l coro ounibersal.

- Yá oubi la checharra...

- Ye l tiempo deilha.

Niua palabra d’aprécio pula dureç de l camino andado. Pacéncia. L triato de l mundo ten trabiado i traseiras. Las palmas de la giente que bei solo festéian ls quelóquios repersentados. Que remédio, antoce, senó la giente quedar-se i aceitar las sínteses apressiadas. Nacie de l tiempo. Mui bien. Naide mais quedarie a saber la fundura de ls barrancos an que bibira. Protoplasma, brugo, capielho... Quaijeque inda sentie ne l cuorpo las stadas de la strefiguraçon. Mas yá stá, chegara! Agora era recebir la calor de hoije, i cantar. Cantar l milagre de la pequerrixa i acabada chubida.

I cantaba.

La primabera staba na fin i l berano iba a ampeçar. Las cereijas anchien la beiga de risicas burmeilhas. Ls panes, granados de lhibarales, amarelhában. Cuntentos, ls galhos releixában de beç las maças de la chicha presas, yá squecidas de las airaçadas d’ eimbierno. Habie pelos de brugo de sprança an cada niu. Mas nun era l doce de las augadielhas, la paç begetal ou animal que saludaba. Bencira to ls sotánganos dun znudo camino, sien ajudas de naide. Na fin de l sfuorço, nien sequiera essa bitória bie recoincida. Por esso, nada le debie als outros, i nada le darie, que nun fura la guapeza daqueilha sue moda de grácia.

Inda ne l purmeiro piso de las metamorfoses, dira-le gana de mirar dun alto assomadeiro l brício de nacéncia. I ampeçou a chubir, a chubir, a chubir siempre. Apuis, serena, mirou. Mas, nesse sfergante, ua raça caliente de sol caiu-se-le amerosamente nas cuostas. Arrepelou-se de prazer. I, daqueilha fuorça que l’oupiu, lhebantou-se la boç de triunfo. Nun era la gana que la fazie tembrar. Era l cuorpo, andiabrado de cuntentamiento, que, nun tembrar sien fin, asparamente gloreficaba la perfeiçon a que chegara.

- Até atrelonda la giente!

L senhor camposino, a reclamar. Sudado i calhado, un mourico zde l nacer al çponer de sol, querie todo calhado al redror. Tapara ls oubidos! Niua fuorça houmana ou zoumana la fazerie calhar. Cun que rezon? Porquei?

Porque la fame era triste, ls dies passában debrebe, i habie que ajudar la natureza a ser dariega? Buona geira!

Pus que aporbeitasse las horas, ls minutos i ls segundos, nua gana de fartura que nunca se inche. Eilha cuntinarie eilhi, malandra, sien pension, nun zafio cantado a la sunsateç.

- Mui cuntento stá siempre esse bicho!

- L cuntentameinto passa-le... Deixa benir l eimbierno...

L’apressiada formiga! La cuitadica! Cumo se trabalhar fura un çtino!

- I stá ende, nun tarda muito.

Ye berdade. Mas que se l’amportaba? La scuolha staba feita. Que las fuolhas de calendairo, cumo las arbles, se fússen caiendo, i que ls segadores botássen las fouces al pan seco, nua cundanaçon de lhebados pa las galeras. Que nas tulhas s’ajuntássen toneladas de grano. Al lhado de ls celeiros acoquelhados, quedarie un celeiro sien nada. Ua seinha de cunfiança sien fin.

- Mas an quei? – preguntaba un pardal çcunfiado.

Outro que nun antendie. Outro que solo antendie l’eijistença a saltar de forfalha an forfalha.

- Bota-le, checharra!

L Poeta! Lhoubado seia Dius! Até que, al fin, le aparecie un armano!... Un armano que tamien sabie que cantar era acraditar na bida i bencir la muorte.

La muorte que la spreitaba yá, culs uolhos frius d’Outubre...


Miguel Torga, Bichos (screbiu)

Fracisco Niebro (traduziu)



[an pertués:

Cegarrega

É difícil. Isto de começar num montouro, e só parar na crista dum castanheiro, tem que se lhe diga. É preciso percorrer um longo caminho. Embrião, larva, crisálida... Todas as estações do íngreme calvário da organização. Animada pelo sopro da vida, a matéria necessita do calor dum ventre. Antes dessa íntima comunhão, desse limbo purificador, não poderá ter forma definitiva. Custa. Mas a lei natural é inexorável. Exige consciência de cosmos antes da consciência de ser. O calor dá no ovo. Aquece-o e amadurece-o. A casca quebra. Depois... Ah, depois é essa descida ao húmus, essa existência amorfa, nem germe, nem bicho, nem coisa configurada. Largos dias assim. Até que finalmente em cada esperança de perna nasce uma perna, e cada ânsia de claridade é premiada com dois olhos iluminados. Cresce também uma boca onde a fome a reclama, e surgem as asas que o sonho deseja...

É difícil, mas vai. Desde que haja coragem dentro de nós, tudo se consegue. Até fazer parte do coro universal.

- Já hoje ouvi a cigarra...

- É tempo dela.

Nenhuma palavra de apreço pela dureza do caminho andado. Paciência. O teatro do mundo tem palco e bastidores. As palmas da plateia festejam somente os dramas encenados. Que remédio, pois, senão a gente resignar-se e aceitar as sínteses levianas. Nascia do tempo. Muito bem. Ninguém mais ficaria a conhecer a fundura dos abismos em que se debatera. Protoplasma, lagarta, ninfa... Quase que sentia ainda no corpo as fases da transfiguração. Mas pronto, chegara! Agora era receber o calor do presente, e cantar. Cantar o milagre da anódina e conseguida ascensão.

E cantava.

A primavera estava no fim e o estio ia começar. As cerejas pontuavam a veiga de sorrisos vermelhos. As searas, gradas de generosidade, aloiravam. Contentes, os ramos relaxavam de vez os músculos crispados, já esquecidos das ventanias do inverno. Havia penugens de esperança em cada ninho. Mas não era a doçura das seivas, a paz vegetal ou animal que saudava. Vencera todos os obstáculos dum árido caminho, sem a ajuda de ninguém. No fim do esforço, nem sequer essa vitória via reconhecida. Por isso, nada devia aos outros, e nada lhes daria, a não ser a beleza daquele hino gratuito.

Ainda no rés-do-chão das metamorfoses, apetecera-lhe contemplar dum alto miradoiro o berço nativo. E começou a subir, a subir, a subir sempre. Depois, serenamente, olhou. Nesse momento, porém, um raio quente de sol caiu-lhe amorosamente sobre o dorso. Contraiu-se volúpia. E, da plenitude que a empolgou, ergueu-se a voz de triunfo. Não era a vontade que a fazia vibrar. Era o corpo, possesso de contentamento, que, num espasmo total, estridentemente glorificava a própria perfeição atingida.

- Até azomboa a gente!

O senhor camponês, a reclamar. Suado e soturno, a mourejar de manhã à noite, queria silêncio à volta. Tapasse os ouvidos! Nenhuma força humana ou desumana a faria calar. Com que razão? Porquê?

Porque a fome era triste, os dias passavam velozes, e urgia ajudar a natureza a ser pródiga? Imaginem!

Pois que aproveitasse as horas, os minutos e os segundos, num anseio insaciável de fartura. Ela continuaria ali, preguiçosa, imprevidente, num desafio sonoro à sensatez.

- Muita alegria tem tal bicho!

- A alegria passa-lhe... É deixar vir o inverno...

A pressurosa formiga! A coitada! Como se trabalhar fosse um destino!

- E temo-lo aí, não tarda muito.

Evidentemente. Mas que lhe importava? A escolha estava feita. Que as folhas do calendário, como as árvores, fossem caindo, e que os ceifeiros lançassem as gadanhas ao trigo maduro, numa condenação de galerianos. Que nas tulhas se acumulassem toneladas de grão. Ao lado dos celeiros atestados, ficaria um celeiro vazio. Um símbolo de inquebrantável confiança.

- Mas em quê? – perguntava um pardal suspicaz.

Outro que não compreendia. Outro que só concebia a existência a saltar de migalha em migalha.

- Chega-lhe, Cegarrega!

O Poeta! Loubado seja Deus! Até que enfim lhe aparecia um irmão!... Um irmão que sabia também que cantar era acreditar na vida e vencer a morte.

A morte que a espreitava já, com os olhos frios do Outubro...]

Gana de cuontas


Siempre oubi dezir que quien cunta ua cuonta cunta un ciento. Esso nun ye bien berdade que para cuntar un ciento de cuontas ye perciso:
- saber un ciento de cuontas ou ambentá-las;
- tener tiempo pa las cuntar;
- haber quien steia çpuosto a aturá-mos anquanto cuntamos las cuontas.
Cula eideia de cunseguir algun tiempo, eiqui eiremos botando cuontas, uas oureginales, outras traduzidas de outros outores ou sacadas de la tradiçon oural. Se houbir quien mos querga oubir, esso ye buono. Se nun oubir, bonda la gana que nós tenemos de oubir cuntar cuontas, un ciento ou mais se furmos capazes, i de las ber assi ancarreiradas an letras i palabras mirandesas.
Quien quejir deixar la sue mensaige ou até aperponer cuontas para eiqui séren publicadas puode screbir para cuontas@gmail.com



Cuntador de Cuontas